Siersmid/Kunstsmid

 
BK-0240-2
 Dit is de actuele versie van de beroepskwalificatie.

Globaal

Titel

Siersmid/Kunstsmid

Definitie

Het ontwerpen en plastisch vormen van metalen voorwerpen op een ambachtelijke manier, op basis van diverse smeedtechnieken teneinde op maat vervaardigd smeedwerk/constructies af te leveren.

Niveau (VKS en EQF)

4

Jaar van erkenning

versie 2, 2020

Competenties

Opsomming competenties

  • Competentie 1:
    Bouwt de eigen deskundigheid op
    • Volgt de maatschappelijke ontwikkelingen op
    • Volgt opleidingen
    • Wisselt ervaringen en informatie uit met collega’s binnen en buiten de eigen organisatie
    • Verwerkt vakgerichte of vakspecifieke informatie en speelt hierop in
    • Werkt mee aan studiedagen, werkgroepen, colloquia en andere vormingsinitiatieven
  • met inbegrip van kennis:
    • Basiskennis van kunstgeschiedenis en smeedstijlen
    • Basiskennis van innovatieve productiemethoden
    • Kennis van metaaleigenschappen en staalsoorten
  • Competentie 2:
    Zet sensibiliseringsacties op en geeft de technieken van het vak door
    • Bouwt verder op reeds aanwezige kennis en vaardigheden
    • Geeft uitleg over de uitvoering en het doel van de opdrachten
    • Demonstreert de werking van uitrusting en materiaal en/of licht methodieken en technieken toe
    • Deelt complexe opdrachten op in stappen
    • Past taalgebruik aan de medewerkers aan
    • Ondersteunt de medewerker bij het inoefenen van vaardigheden
    • Beantwoordt vragen van de medewerker
  • met inbegrip van kennis:
    • Basiskennis van kunstgeschiedenis en smeedstijlen
    • Basiskennis van giettechnieken
    • Basiskennis van innovatieve productiemethoden
    • Grondige kennis over het smidsevuur en de onderhoudsmethoden ervan
    • Grondige kennis van diverse smeedtechnieken
  • Competentie 3:
    Informeert en adviseert de klant over het ontwerpen, het reproduceren en herstellen van metaalstukken en de voorwaarden voor realisatie van het werkstuk
    • Identificeert wensen en voorkeuren van klant/opdrachtgever
    • Adviseert de klant/opdrachtgever op basis van portfolio/fotoboek
    • Schat de haalbaarheid van de opdracht in
    • Kiest stijl en design in functie van klant/opdrachtgever
    • Maakt een schaalmodel, schets of prototype of stelt een tekening voor
    • Bespreekt het voorstel en past het aan waar nodig
    • Stelt materialen en toepassingen voor in functie van technische vereisten, noden en budget
    • Houdt rekening met bouwplaats en bouwvoorschriften, bereikbaarheid en geldende normen
    • Bepaalt de totale kostprijsstructuur (gereedschap, werkplaats en kantoor, marketing, grondstoffen, manuren…)
    • Houdt de klant/opdrachtgever op de hoogte tijdens productieproces
    • Evalueert de opdracht
  • met inbegrip van kennis:
    • Basiskennis van kunstgeschiedenis en smeedstijlen
    • Kennis van siertekenen
    • Kennis van gereedschap en diens onderhoudsmethoden
    • Grondige kennis van diverse smeedtechnieken
  • Competentie 4:
    Ontwerpt nieuwe modellen of tekent nieuwe motieven
    • Neemt kennis van het globale idee en de beschrijving van een project en stelt indien nodig aanpassingen voor
    • Verzamelt relevante informatie
    • Organiseert en documenteert het opzoek- en tekenwerk
    • Bedenkt, selecteert en probeert diverse opties uit en evalueert ze ten slotte in functie van idee, kostprijs en tijd
    • Vergewist zich ervan dat zijn interpretatie en visie overeenstemmen met die van de klant/opdrachtgever, stelt opties voor en houdt rekening met feedback
    • Bepaalt technieken, materialen, gereedschap en uitrusting voor de realisatie van het ontwerp, rekening houdend met hun beperkingen
    • Identificeert moeilijkheden en stelt oplossingen voor
    • Interpreteert aangeleverde werktekeningen, uitslagen en schetsen
    • Tekent werkstukken uit in technische plannen
    • Neemt nota van ideeën, ervaringen en waarnemingen en documenteert ze
  • met inbegrip van kennis:
    • Basiskennis van giettechnieken
    • Kennis van siertekenen
    • Kennis van gereedschap en diens onderhoudsmethoden
    • Grondige kennis van diverse smeedtechnieken
  • Competentie 5:
    Kiest voor de geschikte uitrusting in functie van de persoonlijke veiligheid, die van anderen en van zijn omgeving
    • Zorgt voor regelmatig onderhoud van machines, hand- en meetgereedschappen
    • Volgt de wettelijke veiligheidsvoorschriften (veiligheidsschoenen, handschoenen, en aangepaste kleding (leren schort), oog- en oorbescherming, stofmasker, veiligheidshelm…)
    • Verwijdert afval op een correcte manier volgens de geldende wetgeving
    • Organiseert een werkplek waar het veilig werken is en waar materialen, gereedschap en uitrusting veilig ondergebracht zijn
  • met inbegrip van kennis:
    • Kennis van de relevante regelgeving rond veiligheid en bescherming op het werk
    • Kennis over de werkplek en het onderhoud ervan
    • Kennis van gereedschap en diens onderhoudsmethoden
  • Competentie 6:
    Bereidt de elementen voor en traceert ze volgens de technische tekening/het werkplan of schets
    • Stelt productieprocédés op voor het maken van hedendaagse en historische decoratieve elementen
    • Gebruikt meet- en controle-instrumenten
    • Markeert lengtes, referentielijnen en centerlijnen
    • Gebruikt het materiaal op een efficiënte wijze
    • Past hef-en tiltechnieken toe
  • met inbegrip van kennis:
    • Basiskennis van geometrie
    • Kennis van aftekentechnieken
    • Kennis van het productieproces van decoratieve elementen
    • Kennis van de voorbereiding van het materiaal (afschroten, berekenen, traceren,…)
    • Kennis van ergonomisch werken
  • Competentie 7:
    Realiseert de onderdelen van het werkstuk (historische en hedendaagse decoratieve vormen) en monteert ze
    • Zet het werkkader uit in het atelier (montageopstelling, gebruik van mallen)
    • Smeedt de stukken volgens de werktekening of schets
    • Maakt gereedschap dat specifiek voor het werkstuk wordt gebruikt
    • Voert verspanende metaalbewerkingen uit (bijvoorbeeld zagen, boren, vijlen, tappen…)
    • Monteert de gesmede stukken door gebruik van aangepaste verbindingstechnieken (smeedtechnisch of lastechnisch) en past indien nodig hef- en tiltechnieken toe en gebruikt hijs- en transportmiddelen
  • met inbegrip van kennis:
    • Basiskennis van giettechnieken
    • Kennis van metaaleigenschappen en staalsoorten
    • Kennis van koude vervormingstechnieken
    • Kennis van warme vervormingstechnieken
    • Kennis van verspaningstechnieken
    • Kennis van het productieproces van decoratieve elementen
    • Kennis van methoden om gespecialiseerd gereedschap te maken
    • Kennis van gereedschap en diens onderhoudsmethoden
    • Kennis van ergonomisch werken
    • Grondige kennis van verbindingstechnieken
    • Grondige kennis van diverse smeedtechnieken
  • Competentie 8:
    Stelt het smeedwerk samen
    • Gebruikt manueel en elektrisch gereedschap
    • Past smeedtechnische verbindingstechnieken toe (bijvoorbeeld pen/gatverbinding, klinken, afplatten, verkroppen, verzetten, half-om-half verbinding en vuurlasverbindingen…)
    • Past lastechnische verbindingsprocessen toe (lassen, solderen) of andere verbindingstechnieken (verbinden met bouten, kitten, lijmen)
    • Voert tussentijdse metingen en controles uit
    • Monteert onderdelen voorlopig (bijvoorbeeld door middel van hechtlassen of bouten)
    • Monteert onderdelen definitief met verbindingstechnieken (smeedtechnische, lastechnische en/of andere technieken)
    • Controleert tijdens de montage of alle onderdelen werden vastgezet
    • Controleert de gemonteerde elementen op visuele gebreken
  • met inbegrip van kennis:
    • Basiskennis van elektriciteit
    • Basiskennis van geometrie
    • Basiskennis van giettechnieken
    • Kennis van metaaleigenschappen en staalsoorten
    • Kennis van koude vervormingstechnieken
    • Kennis van warme vervormingstechnieken
    • Kennis van gereedschap en diens onderhoudsmethoden
    • Grondige kennis van verbindingstechnieken
    • Grondige kennis van diverse smeedtechnieken
  • Competentie 9:
    Werkt het werkstuk af (bijvoorbeeld afbramen, polijsten, aanbrengen van antiroest…)
    • Gebruikt manueel en elektrisch gereedschap
    • Slijpt en/of polijst de elementen
    • Voert specifieke afwerkingen en bewerkingen uit (bijvoorbeeld zandstralen, graveren,…)
    • Voert een aangepaste oppervlaktebehandeling uit op het werkstuk (corrosiebehandeling en/of esthetische behandeling)
    • Controleert of het product aan alle vereisten voldoet
    • Maakt het werkstuk klaar voor bescherming bij transport of stockage
    • Stockeert of transporteert het werkstuk
  • met inbegrip van kennis:
    • Basiskennis van elektriciteit
    • Kennis van koude vervormingstechnieken
    • Kennis van warme vervormingstechnieken
    • Kennis van gereedschap en diens onderhoudsmethoden
    • Kennis van corrosiebestrijding
    • Grondige kennis van afwerkingstechnieken (beschermingslagen, slijpen,…)
  • Competentie 10:
    Plaatst het werkstuk op de site (controle van evenwicht, afstellen…)
    • Raadpleegt en interpreteert technische bronnen correct (plannen, detailtekeningen)
    • Bedient hijsmaterieel
    • Gebruikt uitrusting voor veiligheid en bescherming op de site
    • Bepaalt en markeert assen, referentiepunten en horizontale en verticale peilen
    • Controleert de uitvoering (uitlijning, hoogte, stabiliteit, horizontaliteit, verticaliteit, binnen- en buitenwelflijn, aanzetlijn, tegenpeil)
    • Voert retouches uit en brengt eventueel beschermingsproducten aan
    • Reinigt het geplaatste werkstuk en de site
  • met inbegrip van kennis:
    • Basiskennis van geometrie
    • Kennis van aftekentechnieken
    • Kennis van ergonomisch werken
  • Competentie 11:
    Voert herstellingen uit op werkstukken
    • Documenteert de toestand waarin het werkstuk wordt gevonden en wint bij twijfel advies in (erfgoed)
    • Stelt de omvang vast van de interventie op het werkstuk
    • Stelt de oorzaken vast van schade, slijtage, verwering
    • Bestudeert en interpreteert plannen, tekeningen, schema’s indien voorhanden
    • Selecteert de meest geschikte technieken, materialen en gereedschap voor de uitvoering van onderhoud, herstel… waaronder bijvoorbeeld het gebruik van de oorspronkelijke technieken
    • Demonteert het werkstuk
    • Herstelt het werkstuk
    • Brengt klant/opdrachtgever op de hoogte van alle belangrijke informatie ter voorkoming van schade, slijtage, en verwering
    • Evalueert succes van de interventie
  • met inbegrip van kennis:
    • Kennis van gereedschap en diens onderhoudsmethoden

Beschrijving competenties a.d.h.v. de descriptorelementen

Kennis

  • Basiskennis van kunstgeschiedenis en smeedstijlen
  • Basiskennis van elektriciteit
  • Basiskennis van geometrie
  • Basiskennis van giettechnieken
  • Basiskennis van innovatieve productiemethoden
  • Kennis van aftekentechnieken
  • Kennis van metaaleigenschappen en staalsoorten
  • Kennis van koude vervormingstechnieken
  • Kennis van warme vervormingstechnieken
  • Kennis van verspaningstechnieken
  • Kennis van de relevante regelgeving rond veiligheid en bescherming op het werk
  • Kennis van het productieproces van decoratieve elementen
  • Kennis van methoden om gespecialiseerd gereedschap te maken
  • Kennis van siertekenen
  • Kennis over de werkplek en het onderhoud ervan
  • Kennis van gereedschap en diens onderhoudsmethoden
  • Kennis van corrosiebestrijding
  • Kennis van de voorbereiding van het materiaal (afschroten, berekenen, traceren,…)
  • Kennis van ergonomisch werken
  • Grondige kennis van verbindingstechnieken
  • Grondige kennis over het smidsevuur en de onderhoudsmethoden ervan
  • Grondige kennis van diverse smeedtechnieken
  • Grondige kennis van afwerkingstechnieken (beschermingslagen, slijpen,…)

Cognitieve vaardigheden

  • Volgt de maatschappelijke ontwikkelingen op
  • Volgt opleidingen
  • Wisselt ervaringen en informatie uit met collega’s binnen en buiten de eigen organisatie
  • Verwerkt vakgerichte of vakspecifieke informatie en speelt hierop in
  • Werkt mee aan studiedagen, werkgroepen, colloquia en andere vormingsinitiatieven
  • Bouwt verder op reeds aanwezige kennis en vaardigheden
  • Geeft uitleg over de uitvoering en het doel van de opdrachten
  • Demonstreert de werking van uitrusting en materiaal en/of licht methodieken en technieken toe
  • Deelt complexe opdrachten op in stappen
  • Past taalgebruik aan de medewerkers aan
  • Ondersteunt de medewerker bij het inoefenen van vaardigheden
  • Beantwoordt vragen van de medewerker
  • Identificeert wensen en voorkeuren van klant/opdrachtgever
  • Adviseert de klant/opdrachtgever op basis van portfolio/fotoboek
  • Schat de haalbaarheid van de opdracht in
  • Kiest stijl en design in functie van klant/opdrachtgever
  • Maakt een schaalmodel, schets of prototype of stelt een tekening voor
  • Bespreekt het voorstel en past het aan waar nodig
  • Stelt materialen en toepassingen voor in functie van technische vereisten, noden en budget
  • Houdt rekening met bouwplaats en bouwvoorschriften, bereikbaarheid en geldende normen
  • Bepaalt de totale kostprijsstructuur (gereedschap, werkplaats en kantoor, marketing, grondstoffen, manuren…)
  • Houdt de klant/opdrachtgever op de hoogte tijdens productieproces
  • Evalueert de opdracht
  • Neemt kennis van het globale idee en de beschrijving van een project en stelt indien nodig aanpassingen voor
  • Verzamelt relevante informatie
  • Organiseert en documenteert het opzoek- en tekenwerk
  • Bedenkt, selecteert en probeert diverse opties uit en evalueert ze ten slotte in functie van idee, kostprijs en tijd
  • Vergewist zich ervan dat zijn interpretatie en visie overeenstemmen met die van de klant/opdrachtgever, stelt opties voor en houdt rekening met feedback
  • Bepaalt technieken, materialen, gereedschap en uitrusting voor de realisatie van het ontwerp, rekening houdend met hun beperkingen
  • Interpreteert aangeleverde werktekeningen, uitslagen en schetsen
  • Neemt nota van ideeën, ervaringen en waarnemingen en documenteert ze
  • Zorgt voor regelmatig onderhoud van machines, hand- en meetgereedschappen
  • Volgt de wettelijke veiligheidsvoorschriften (veiligheidsschoenen, handschoenen, en aangepaste kleding (leren schort), oog- en oorbescherming, stofmasker, veiligheidshelm…)
  • Verwijdert afval op een correcte manier volgens de geldende wetgeving
  • Organiseert een werkplek waar het veilig werken is en waar materialen, gereedschap en uitrusting veilig ondergebracht zijn
  • Stelt productieprocédés op voor het maken van hedendaagse en historische decoratieve elementen
  • Gebruikt het materiaal op een efficiënte wijze
  • Voert tussentijdse metingen en controles uit
  • Controleert tijdens de montage of alle onderdelen werden vastgezet
  • Controleert de gemonteerde elementen op visuele gebreken
  • Controleert of het product aan alle vereisten voldoet
  • Maakt het werkstuk klaar voor bescherming bij transport of stockage
  • Raadpleegt en interpreteert technische bronnen correct (plannen, detailtekeningen)
  • Bepaalt en markeert assen, referentiepunten en horizontale en verticale peilen
  • Controleert de uitvoering (uitlijning, hoogte, stabiliteit, horizontaliteit, verticaliteit, binnen- en buitenwelflijn, aanzetlijn, tegenpeil)
  • Documenteert de toestand waarin het werkstuk wordt gevonden en wint bij twijfel advies in (erfgoed)
  • Stelt de omvang vast van de interventie op het werkstuk
  • Stelt de oorzaken vast van schade, slijtage, verwering
  • Bestudeert en interpreteert plannen, tekeningen, schema’s indien voorhanden
  • Selecteert de meest geschikte technieken, materialen en gereedschap voor de uitvoering van onderhoud, herstel… waaronder bijvoorbeeld het gebruik van de oorspronkelijke technieken
  • Brengt klant/opdrachtgever op de hoogte van alle belangrijke informatie ter voorkoming van schade, slijtage, en verwering
  • Evalueert succes van de interventie

Probleemoplossende vaardigheden

  • Identificeert moeilijkheden en stelt oplossingen voor

Motorische vaardigheden

  • Tekent werkstukken uit in technische plannen
  • Gebruikt meet- en controle-instrumenten
  • Markeert lengtes, referentielijnen en centerlijnen
  • Past hef-en tiltechnieken toe
  • Zet het werkkader uit in het atelier (montageopstelling, gebruik van mallen)
  • Smeedt de stukken volgens de werktekening of schets
  • Maakt gereedschap dat specifiek voor het werkstuk wordt gebruikt
  • Voert verspanende metaalbewerkingen uit (bijvoorbeeld zagen, boren, vijlen, tappen…)
  • Monteert de gesmede stukken door gebruik van aangepaste verbindingstechnieken (smeedtechnisch of lastechnisch) en past indien nodig hef- en tiltechnieken toe en gebruikt hijs- en transportmiddelen
  • Gebruikt manueel en elektrisch gereedschap
  • Past smeedtechnische verbindingstechnieken toe (bijvoorbeeld pen/gatverbinding, klinken, afplatten, verkroppen, verzetten, half-om-half verbinding en vuurlasverbindingen…)
  • Past lastechnische verbindingsprocessen toe (lassen, solderen) of andere verbindingstechnieken (verbinden met bouten, kitten, lijmen)
  • Monteert onderdelen voorlopig (bijvoorbeeld door middel van hechtlassen of bouten)
  • Monteert onderdelen definitief met verbindingstechnieken (smeedtechnische, lastechnische en/of andere technieken)
  • Gebruikt manueel en elektrisch gereedschap
  • Slijpt en/of polijst de elementen
  • Voert specifieke afwerkingen en bewerkingen uit (bijvoorbeeld zandstralen, graveren,…)
  • Voert een aangepaste oppervlaktebehandeling uit op het werkstuk (corrosiebehandeling en/of esthetische behandeling)
  • Stockeert of transporteert het werkstuk
  • Bedient hijsmaterieel
  • Gebruikt uitrusting voor veiligheid en bescherming op de site
  • Voert retouches uit en brengt eventueel beschermingsproducten aan
  • Reinigt het geplaatste werkstuk en de site
  • Demonteert het werkstuk
  • Herstelt het werkstuk

Omgevingscontext

  • De beroepsbeoefenaar moet flexibel zijn in werkuren en -dagen
  • Het dragen van een beroepsoutfit (werkoverall, laarzen, …) is vereist
  • Dit beroep wordt uitgeoefend in een smidse en omvat specifieke werkomstandigheden
  • Dit beroep wordt alleen of in teamverband uitgeoefend, al dan niet in een onderneming
  • De opdrachten worden afgebakend in de tijd, wat deadlines met zich meebrengt; resultaatgerichtheid, stressbestendigheid en doorzettingsvermogen zijn belangrijke eigenschappen

Handelingscontext

  • De siersmid/kunstsmid moet oog hebben voor esthetiek
  • De beroepsbeoefenaar moet op constructieve en professionele wijze informatie uitwisselen met klant/opdrachtgevers, collega’s en derden
  • De siersmid/kunstsmid moet uiterst nauwkeurig en zeer geconcentreerd te werk gaan
  • De beroepsbeoefenaar moet machines, gereedschappen en materialen zorgvuldig en nauwkeurig gebruiken
  • Het beroep kan samenwerken in teamverband inhouden
  • De siersmid/kunstsmid moet kwaliteitsvol en klantgericht handelen in alle omstandigheden
  • De siersmid/kunstsmid moet de veiligheidsvoorschriften op de werkvloer en het arbeidsreglement respecteren
  • De beroepsuitoefening vereist het hanteren van lasten en langdurig rechtstaan. Ergonomisch verantwoord werken is dus verplicht.
  • Het beroep kan gevaarlijke situaties inhouden

Autonomie

Is zelfstandig in
  • het uitvoeren van de eigen werkzaamheden (voorbereiden, bewerken, afwerken, plaatsen en controleren)
Is gebonden aan
  • veiligheids- en milieuvoorschriften
Doet beroep op
  • een bevoegd persoon voor de werkopdracht, gegevens, planning, leveringen, melden van problemen en gevaarlijke situaties en bijkomende instructies.

Verantwoordelijkheid

  • Bouwt de eigen deskundigheid op
  • Zet sensibiliseringsacties op en geeft de technieken van het vak door
  • Ontwerpt nieuwe modellen of tekent nieuwe motieven
  • Kiest voor de geschikte uitrusting in functie van de persoonlijke veiligheid, die van anderen en van zijn omgeving
  • Bereidt de elementen voor en traceert ze volgens de technische tekening/het werkplan of schets
  • Realiseert de onderdelen van het werkstuk (historische en hedendaagse decoratieve vormen) en monteert ze
  • Stelt het smeedwerk samen
  • Werkt het werkstuk af (bijvoorbeeld afbramen, polijsten, aanbrengen van antiroest…)
  • Plaatst het werkstuk op de site (controle van evenwicht, afstellen…)
  • Voert herstellingen uit op werkstukken
  • Informeert en adviseert de klant over het ontwerpen, het reproduceren en herstellen van metaalstukken en de voorwaarden voor realisatie van het werkstuk

Attesten en voorwaarden

Wettelijke attesten en voorwaarden

Er zijn geen wettelijke attesten of voorwaarden vereist.